خوراک میگو
خوراک میگو؛ راهنمای جامع تغذیه، انتخاب خوراک و مدیریت پرورش میگو
مقدمه
پرورش میگو یکی از بخشهای مهم و رو به توسعه صنعت آبزیپروری است و موفقیت در آن به مجموعهای از عوامل مانند کیفیت آب، تراکم ذخیرهسازی، مدیریت استخر، سلامت میگو، شرایط محیطی و برنامه تغذیه وابسته است. در میان این عوامل، خوراک یکی از مهمترین نهادههای تولید به شمار میرود؛ زیرا علاوه بر تأمین مواد مغذی مورد نیاز میگو، بخش قابل توجهی از هزینههای یک مزرعه پرورش را نیز تشکیل میدهد.
انتخاب خوراک مناسب برای میگو با انتخاب خوراک ماهیان تفاوتهایی دارد. میگو از نظر رفتار تغذیهای، ساختار دستگاه گوارش، نحوه دریافت غذا و شرایط زندگی، نیازمند خوراکی است که متناسب با ویژگیهای زیستی آن طراحی شده باشد.
خوراک میگو باید بتواند مواد مغذی مورد نیاز را در اختیار حیوان قرار دهد و در عین حال از نظر فیزیکی نیز برای شرایط پرورش مناسب باشد. پایداری پلت در آب، اندازه خوراک، قابلیت هضم، کیفیت مواد اولیه و میزان مصرف از جمله عواملی هستند که در عملکرد خوراک نقش دارند.
از طرف دیگر، مدیریت خوراک ارتباط مستقیمی با کیفیت آب دارد. باقیماندن خوراک مصرفنشده در استخر میتواند باعث افزایش مواد آلی و ایجاد مشکلات مدیریتی شود. به همین دلیل، هدف از تغذیه تنها افزایش مقدار خوراک نیست؛ بلکه باید مقدار مناسب خوراک در زمان مناسب و با روش مناسب در اختیار میگو قرار گیرد.
در این صفحه با اصول تغذیه میگو، ویژگیهای خوراک مناسب، نقش پروتئین و انرژی، اهمیت پایداری پلت، مدیریت تغذیه، ارتباط خوراک با کیفیت آب، انتخاب خوراک مناسب و معیارهای اقتصادی خرید خوراک آشنا میشویم.
خوراک میگو چیست؟
خوراک میگو یک محصول فرمولهشده است که برای تأمین نیازهای تغذیهای میگو در مراحل مختلف رشد تولید میشود.
این خوراک معمولاً به شکل پلت تولید میشود و فرمول آن بر اساس نیازهای تغذیهای گونه هدف، مرحله رشد و شرایط پرورش تعیین میشود.
خوراک مورد استفاده برای میگوی بسیار کوچک با خوراک مورد استفاده در مراحل پایانی پرورش یکسان نیست.
با افزایش اندازه میگو، اندازه خوراک، میزان مصرف و برنامه تغذیه نیز باید متناسب با شرایط جدید تنظیم شوند.
چرا خوراک در پرورش میگو اهمیت زیادی دارد؟
در سیستمهای پرورش تجاری، خوراک یکی از مهمترین هزینههای مزرعه است.
بنابراین کوچکترین اشتباه در مدیریت خوراک میتواند در پایان دوره روی هزینه نهایی تولید اثر بگذارد.
از طرف دیگر، خوراک مستقیماً با رشد میگو ارتباط دارد.
اگر میزان خوراک کمتر از نیاز باشد، ممکن است رشد تحت تأثیر قرار گیرد. اگر میزان خوراک بیش از نیاز باشد، بخشی از محصول مصرف نشده باقی میماند و میتواند شرایط آب را تحت تأثیر قرار دهد.
به همین دلیل، مدیریت صحیح تغذیه یکی از پایههای اصلی پرورش موفق میگو است.
نیازهای تغذیهای میگو
میگو برای رشد و حفظ فعالیتهای طبیعی بدن خود به مجموعهای از مواد مغذی نیاز دارد.
مهمترین گروههای مواد مغذی در جیره شامل:
- پروتئین
- اسیدهای آمینه
- چربی
- اسیدهای چرب ضروری
- کربوهیدرات
- ویتامینها
- مواد معدنی
- انرژی
هریک از این گروهها نقش خاصی در بدن دارند و باید در یک جیره متعادل در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
بنابراین کیفیت خوراک را نمیتوان تنها با یک عدد مانند درصد پروتئین ارزیابی کرد.
پروتئین در خوراک میگو
پروتئین یکی از مهمترین اجزای خوراک میگو است.
بدن میگو برای رشد و تشکیل بافتهای جدید به اسیدهای آمینه نیاز دارد و پروتئین یکی از منابع اصلی این ترکیبات است.
با این حال، کیفیت پروتئین نیز اهمیت زیادی دارد.
منبع پروتئین، قابلیت هضم و تعادل اسیدهای آمینه میتوانند روی عملکرد نهایی خوراک اثر بگذارند.
بنابراین خوراکی با درصد پروتئین بالاتر لزوماً در همه شرایط عملکرد بهتری نسبت به خوراکی با درصد پروتئین پایینتر ندارد.
فرمولاسیون باید بر اساس نیاز واقعی میگو انجام شود.
اسیدهای آمینه و اهمیت آنها
پروتئین از اسیدهای آمینه تشکیل شده است.
برخی اسیدهای آمینه باید از طریق جیره غذایی تأمین شوند، زیرا بدن حیوان قادر به تأمین کافی آنها نیست.
به همین دلیل، در طراحی خوراک باید علاوه بر مقدار کل پروتئین، کیفیت پروتئین و ترکیب اسیدهای آمینه نیز مورد توجه قرار گیرد.
این موضوع یکی از دلایل اهمیت فرمولاسیون علمی خوراک میگو است.
نقش چربی در خوراک میگو
چربی میتواند منبع مهمی از انرژی در خوراک میگو باشد.
همچنین برخی اسیدهای چرب برای فعالیتهای طبیعی بدن و رشد اهمیت دارند.
نوع و میزان چربی باید متناسب با گونه و مرحله رشد انتخاب شود.
استفاده بیش از اندازه یا نامتعادل از چربی نیز لزوماً باعث بهبود عملکرد خوراک نمیشود.
هدف اصلی ایجاد یک جیره متعادل است.
کربوهیدرات در خوراک میگو
کربوهیدرات نیز میتواند در تأمین انرژی جیره نقش داشته باشد.
میزان استفاده از کربوهیدرات باید متناسب با قابلیت استفاده میگو و فرمول کلی خوراک تعیین شود.
توازن میان منابع مختلف انرژی اهمیت زیادی دارد.
ویتامینها در تغذیه میگو
ویتامینها در فرایندهای مختلف بدن نقش دارند.
وجود مقدار مناسب ویتامینها در خوراک میتواند بخشی از نیازهای تغذیهای میگو را تأمین کند.
کمبود یا عدم تعادل مواد مغذی میتواند عملکرد طبیعی حیوان را تحت تأثیر قرار دهد.
به همین دلیل، خوراک تجاری باید بر اساس یک فرمول متعادل تولید شود.
مواد معدنی در خوراک میگو
مواد معدنی نیز از اجزای مهم جیره هستند.
میگو به مواد معدنی مختلف برای فعالیتهای طبیعی بدن و حفظ فرایندهای فیزیولوژیک نیاز دارد.
شرایط محیطی نیز میتواند بر نیازهای تغذیهای اثر بگذارد.
به همین دلیل، فرمولاسیون خوراک باید با توجه به شرایط پرورش انجام شود.
اهمیت مرحله رشد در انتخاب خوراک میگو
میگو در طول دوره پرورش از مراحل مختلفی عبور میکند و نیازهای تغذیهای آن ثابت نیست.
در مراحل ابتدایی، اندازه ذرات خوراک و قابلیت دسترسی به غذا اهمیت بیشتری پیدا میکند.
با افزایش اندازه میگو، اندازه پلت و مقدار مصرف نیز تغییر میکند.
بنابراین استفاده از خوراک متناسب با مرحله رشد میتواند مدیریت تغذیه را آسانتر کند.
خوراک در مرحله ابتدایی پرورش میگو
مراحل ابتدایی رشد یکی از حساسترین دورههای پرورش میگو است.
در این مرحله، اندازه خوراک اهمیت زیادی دارد.
خوراک باید به اندازهای باشد که میگوی کوچک بتواند آن را دریافت و مصرف کند.
کیفیت مواد مغذی نیز اهمیت زیادی دارد، زیرا میگو در حال رشد سریع است.
مدیریت دقیق تغذیه در این مرحله میتواند پایه مناسبی برای ادامه دوره پرورش ایجاد کند.
خوراک میگو در مرحله رشد
با افزایش وزن میگو، میزان خوراک مصرفی نیز افزایش پیدا میکند.
در این مرحله باید مقدار خوراک بر اساس زیستتوده، شرایط محیطی و رفتار تغذیهای تنظیم شود.
افزایش خودکار میزان خوراک بدون بررسی شرایط مزرعه میتواند باعث هدررفت شود.
به همین دلیل، نمونهگیری منظم و بررسی وضعیت رشد میگو اهمیت دارد.
اندازه پلت خوراک میگو
یکی از تفاوتهای مهم خوراک میگو با برخی خوراکهای ماهی، اهمیت ویژه اندازه و شکل پلت است.
میگو باید بتواند خوراک را بهراحتی دریافت کند.
اگر پلت بیش از اندازه بزرگ باشد، دسترسی میگو به آن دشوار میشود.
اگر اندازه خوراک بیش از حد کوچک باشد نیز مدیریت مصرف و توزیع آن میتواند پیچیدهتر شود.
به همین دلیل اندازه پلت باید با مرحله رشد هماهنگ باشد.
پایداری پلت در آب
پایداری خوراک در آب یکی از مهمترین ویژگیهای خوراک میگو است.
میگو برخلاف بسیاری از ماهیان رفتار تغذیهای متفاوتی دارد و خوراک ممکن است برای مدت مشخصی در محیط آب باقی بماند.
اگر پلت خیلی سریع متلاشی شود، مواد مغذی وارد آب شده و احتمال هدررفت افزایش پیدا میکند.
به همین دلیل، خوراک باید از نظر پایداری در آب ویژگی مناسبی داشته باشد.
چرا پایداری خوراک برای کیفیت آب مهم است؟
استخر پرورش میگو یک سیستم حساس است.
خوراک مصرفنشده میتواند باعث افزایش مواد آلی در آب و رسوبات شود.
تجزیه مواد آلی نیز میتواند شرایط محیطی استخر را تغییر دهد.
بنابراین مدیریت خوراک نهتنها برای رشد میگو، بلکه برای مدیریت کیفیت آب نیز اهمیت دارد.
رابطه خوراک و کیفیت آب
کیفیت آب یکی از عوامل تعیینکننده در عملکرد مزرعه میگو است.
پارامترهایی مانند اکسیژن محلول، دما، شوری، pH و ترکیبات نیتروژنی میتوانند شرایط زندگی میگو را تحت تأثیر قرار دهند.
از طرف دیگر، مدیریت تغذیه نیز میتواند بر کیفیت آب اثر داشته باشد.
تغذیه بیش از حد ممکن است باعث افزایش مواد آلی شود و در نتیجه مدیریت آب دشوارتر شود.
به همین دلیل خوراک و کیفیت آب باید همزمان مدیریت شوند.
چگونه مقدار خوراک میگو را تعیین کنیم؟
تعیین مقدار خوراک باید بر اساس شرایط واقعی مزرعه انجام شود.
عوامل مهم شامل:
- وزن متوسط میگو
- زیستتوده
- مرحله رشد
- دمای آب
- کیفیت آب
- رفتار تغذیهای
- وضعیت سلامت
- تراکم ذخیرهسازی
هستند.
استفاده از یک عدد ثابت برای تمام مزارع و تمام دورهها روش مناسبی نیست.
استفاده از سینی تغذیه در مدیریت خوراک
در بسیاری از سیستمهای پرورش میگو، بررسی میزان خوراک باقیمانده میتواند به مدیریت بهتر مصرف کمک کند.
سینیهای تغذیه میتوانند اطلاعاتی درباره میزان مصرف در اختیار پرورشدهنده قرار دهند.
با بررسی خوراک باقیمانده میتوان تصمیم گرفت که مقدار خوراک در وعدههای بعدی افزایش یا کاهش پیدا کند.
این روش به کاهش هدررفت و کنترل بهتر هزینه کمک میکند.
تغذیه بیش از حد چه مشکلاتی ایجاد میکند؟
تغذیه بیش از نیاز یکی از مشکلات مهم در مدیریت مزارع میگو است.
خوراک مصرفنشده میتواند در کف استخر جمع شود.
تجزیه مواد آلی ممکن است شرایط رسوب و آب را تغییر دهد و مدیریت مزرعه را دشوار کند.
از نظر اقتصادی نیز خوراک مصرفنشده به معنی هزینهای است که بدون ایجاد رشد مورد انتظار مصرف شده است.
تغذیه کمتر از نیاز چه مشکلاتی دارد؟
کاهش بیش از حد خوراک نیز میتواند مشکلساز باشد.
اگر نیاز تغذیهای میگو بهطور کامل تأمین نشود، رشد ممکن است کاهش پیدا کند.
در نتیجه، هدف مدیریت تغذیه باید پیدا کردن نقطه تعادل میان تأمین نیاز میگو و جلوگیری از هدررفت باشد.
ضریب تبدیل خوراک در پرورش میگو
ضریب تبدیل خوراک یکی از شاخصهای مهم اقتصادی در پرورش میگو است.
این شاخص نشان میدهد برای تولید مقدار مشخصی از وزن میگو چه مقدار خوراک مصرف شده است.
بهبود ضریب تبدیل میتواند تأثیر قابل توجهی بر هزینه تولید داشته باشد.
البته عملکرد ضریب تبدیل فقط به کیفیت خوراک وابسته نیست.
کیفیت آب، بیماریها، تراکم، دما، مدیریت خوراک و شرایط محیطی نیز میتوانند بر آن تأثیر بگذارند.
قیمت خوراک میگو
قیمت خوراک یکی از عوامل مهم در تصمیمگیری اقتصادی است.
اما مقایسه محصولات فقط بر اساس قیمت هر کیلوگرم میتواند گمراهکننده باشد.
پرورشدهنده باید عملکرد خوراک، میزان مصرف و رشد ایجادشده را نیز در نظر بگیرد.
در نهایت، معیار مناسبتر هزینه خوراک در برابر تولید واقعی است.
انتخاب خوراک میگو بر اساس کیفیت
هنگام انتخاب خوراک میگو بهتر است مجموعهای از عوامل بررسی شود.
از جمله:
- کیفیت مواد اولیه
- درصد و کیفیت پروتئین
- قابلیت هضم
- میزان انرژی
- اندازه پلت
- پایداری در آب
- کیفیت تولید
- بستهبندی
- شرایط نگهداری
- دستور مصرف
- سابقه تولیدکننده
این عوامل در کنار هم تصویر دقیقتری از کیفیت خوراک ایجاد میکنند.
اهمیت قابلیت هضم خوراک
یکی از موضوعات مهم در ارزیابی خوراک، قابلیت هضم مواد مغذی است.
خوراکی که مواد مغذی آن به شکل قابل استفاده در اختیار میگو قرار نگیرد، نمیتواند عملکرد مطلوبی داشته باشد.
قابلیت هضم مناسب میتواند به استفاده بهتر از مواد مغذی کمک کند.
به همین دلیل، صرفاً بررسی درصد مواد مغذی کافی نیست و کیفیت منابع مورد استفاده نیز اهمیت دارد.
کیفیت مواد اولیه خوراک میگو
مواد اولیه پایه اصلی خوراک هستند.
منابع پروتئینی، چربیها، منابع انرژی، ویتامینها و مواد معدنی باید بر اساس فرمولاسیون مناسب انتخاب شوند.
کیفیت مواد اولیه میتواند روی ویژگیهای محصول نهایی اثرگذار باشد.
کنترل مواد اولیه و فرآیند تولید از مراحل مهم در حفظ کیفیت خوراک است.
نقش فرمولاسیون در تولید خوراک میگو
فرمولاسیون خوراک یک فرایند تخصصی است.
هدف فرمولاسیون ایجاد تعادل میان مواد مغذی، هزینه مواد اولیه و نیازهای گونه هدف است.
یک فرمول مناسب باید نیازهای تغذیهای میگو را در کنار ویژگیهای اقتصادی و فیزیکی محصول در نظر بگیرد.
خوراک میگو و سلامت حیوان
تغذیه مناسب میتواند بخشی از برنامه مدیریت سلامت میگو باشد.
وجود مواد مغذی ضروری به حفظ عملکرد طبیعی بدن کمک میکند.
با این حال، خوراک به تنهایی نمیتواند جایگزین مدیریت بهداشتی و کنترل بیماریها شود.
سلامت میگو نتیجه مجموعهای از عوامل شامل کیفیت آب، مدیریت استخر، تراکم، امنیت زیستی و تغذیه است.
نقش خوراک در دورههای استرس
میگو ممکن است در طول دوره پرورش با عوامل مختلفی مانند تغییرات کیفیت آب، تغییرات دما یا سایر شرایط محیطی مواجه شود.
در چنین شرایطی مدیریت تغذیه اهمیت بیشتری پیدا میکند.
کاهش مصرف خوراک میتواند یکی از نشانههایی باشد که پرورشدهنده باید آن را جدی بگیرد و شرایط محیطی را بررسی کند.
نگهداری صحیح خوراک میگو
خوراک باید در شرایط مناسب نگهداری شود.
رطوبت، گرما و تابش مستقیم نور میتوانند کیفیت محصول را تحت تأثیر قرار دهند.
محل نگهداری باید خشک، خنک و تمیز باشد.
بستهبندی نیز باید تا زمان مصرف سالم باقی بماند.
بهتر است خوراک برای مدت طولانی بدون نیاز در انبار باقی نماند.
چرا خرید خوراک از تولیدکننده تخصصی اهمیت دارد؟
تولیدکننده تخصصی باید بتواند اطلاعات فنی مربوط به محصول را ارائه کند.
پرورشدهنده باید بتواند درباره نوع خوراک، مرحله مصرف، اندازه پلت، شرایط نگهداری و روش استفاده اطلاعات مشخص دریافت کند.
ارتباط مستقیم با تولیدکننده نیز میتواند در انتخاب محصول مناسب برای شرایط مختلف مزرعه مفید باشد.
تحقیق و توسعه در صنعت خوراک میگو
صنعت خوراک آبزیان به سمت تولید محصولات تخصصیتر حرکت میکند.
کاهش هزینه، بهبود قابلیت هضم، استفاده از مواد اولیه جدید، کاهش هدررفت و افزایش بهرهوری از جمله موضوعات مهم تحقیق و توسعه هستند.
توسعه خوراکهای جدید میتواند به پرورشدهندگان کمک کند تا مدیریت تغذیه را دقیقتر انجام دهند.
نوآوری در خوراک آبزیان در دریادانه
دریادانه در کنار فعالیت تولید خوراک آبزیان، روی توسعه محصولات جدید نیز تمرکز داشته است.
یکی از پروژههای تحقیقاتی این مجموعه، توسعه خوراک مبتنی بر جلبک است.
در این پروژه، استفاده از جلبک در خوراک آبزیان با تمرکز بر بچهماهیها مورد بررسی قرار گرفته و موضوعاتی مانند افزایش اشتها، رشد، بهبود هضم، تقویت سیستم ایمنی و کاهش تلفات در اهداف پروژه قرار داشتهاند.
این فعالیت نمونهای از توجه به منابع جدید و توسعه فناوری در صنعت خوراک آبزیان است.
آینده خوراک میگو
با توسعه صنعت پرورش میگو، نیاز به خوراکهای تخصصی و باکیفیت نیز افزایش خواهد یافت.
پرورشدهندگان به محصولاتی نیاز دارند که بتوانند ضمن تأمین نیازهای تغذیهای، از نظر اقتصادی نیز قابل توجیه باشند.
در آینده، استفاده از مواد اولیه جدید، بهبود فرمولاسیون، افزایش قابلیت هضم و کاهش اثرات زیستمحیطی خوراک میتواند از موضوعات مهم این صنعت باشد.
خوراک میگو و پایداری صنعت آبزیپروری
یکی از اهداف مهم صنعت آبزیپروری مدرن، افزایش تولید با استفاده بهینه از منابع است.
خوراک نقش مهمی در این مسیر دارد.
هرچه خوراک با دقت بیشتری مصرف شود، هدررفت کاهش پیدا کند و مواد مغذی به شکل مؤثرتری مورد استفاده قرار گیرند، امکان مدیریت بهتر هزینه و اثرات محیطی فراهم میشود.
بنابراین توسعه خوراکهای کارآمد میتواند بخشی از مسیر حرکت صنعت به سمت آبزیپروری پایدار باشد.
چرا دریادانه؟
دریادانه با تمرکز بر تولید خوراک آبزیان تلاش میکند محصولات خود را متناسب با نیازهای صنعت آبزیپروری توسعه دهد.
توجه به کیفیت خوراک، شناخت نیازهای پرورشدهندگان و فعالیت در زمینه تحقیق و توسعه، بخشی از مسیر این مجموعه است.
توسعه محصولات جدید و بررسی منابع غذایی نوین نیز میتواند زمینهای برای پاسخگویی به نیازهای آینده صنعت باشد.
جمعبندی
خوراک یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر موفقیت پرورش میگو است.
یک خوراک مناسب باید از نظر ترکیب تغذیهای، کیفیت مواد اولیه، قابلیت هضم، اندازه پلت و پایداری در آب ویژگی مناسبی داشته باشد.
مدیریت مقدار خوراک نیز اهمیت بسیار زیادی دارد. تغذیه کمتر از نیاز میتواند رشد را محدود کند و تغذیه بیش از نیاز میتواند باعث افزایش هزینه و مشکلات مربوط به کیفیت آب شود.
به همین دلیل، پرورشدهنده باید میزان خوراک را با توجه به زیستتوده، مرحله رشد، شرایط آب و رفتار تغذیهای میگو تنظیم کند.
ضریب تبدیل خوراک نیز یکی از شاخصهای مهم اقتصادی است، اما باید در کنار سایر عوامل مزرعه بررسی شود.
در نهایت، موفقیت در پرورش میگو حاصل ترکیب خوراک مناسب، مدیریت دقیق تغذیه، کنترل کیفیت آب، مدیریت بهداشتی و نظارت مستمر بر وضعیت مزرعه است.
دریادانه با فعالیت در زمینه تولید خوراک آبزیان و توسعه محصولات جدید، تلاش میکند در مسیر تأمین نیازهای صنعت آبزیپروری و حرکت به سمت محصولات تخصصیتر نقش داشته باشد.
سوالات متداول خوراک میگو
بهترین خوراک برای میگو چیست؟
خوراکی که متناسب با گونه، مرحله رشد و شرایط پرورش فرموله شده باشد و از نظر کیفیت مواد اولیه، قابلیت هضم و پایداری در آب وضعیت مناسبی داشته باشد.
چرا پایداری پلت در آب اهمیت دارد؟
زیرا خوراک میگو ممکن است برای مدتی در آب باقی بماند و پایداری مناسب میتواند به کاهش هدررفت و ورود مواد غذایی به محیط کمک کند.
آیا پروتئین بیشتر همیشه بهتر است؟
خیر. کیفیت پروتئین، قابلیت هضم و تعادل اسیدهای آمینه نیز اهمیت دارند.
آیا خوراک میتواند روی کیفیت آب اثر بگذارد؟
بله. خوراک مصرفنشده و مواد دفعی میتوانند بار آلی محیط را افزایش دهند؛ بنابراین مدیریت تغذیه با کیفیت آب ارتباط دارد.
چگونه مقدار خوراک میگو را تعیین کنیم؟
میزان خوراک باید بر اساس زیستتوده، وزن میگو، مرحله رشد، شرایط آب و رفتار تغذیهای تعیین و در طول دوره اصلاح شود.
سینی تغذیه چه کاربردی دارد؟
میتواند به پرورشدهنده در بررسی میزان خوراک مصرفشده و تصمیمگیری برای وعدههای بعدی کمک کند.
آیا قیمت خوراک مهم است؟
بله، اما قیمت نباید تنها معیار انتخاب باشد. میزان مصرف و عملکرد خوراک نیز باید در محاسبات اقتصادی در نظر گرفته شود.
خوراک میگو چگونه نگهداری شود؟
در محیط خشک، خنک و تمیز، دور از رطوبت و تابش مستقیم نور و در بستهبندی سالم نگهداری شود.
آیا دریادانه روی خوراکهای جدید فعالیت دارد؟
بله. یکی از پروژههای تحقیقاتی دریادانه توسعه خوراک مبتنی بر جلبک بوده که با تمرکز بر تغذیه بچهماهیها دنبال شده است.
